İstifa Eden Çalışan Hangi Hallerde Kıdem Tazminatı Alır Yargıtay Kararları Işığında Haklı Fesih Şartları

Çalışma hayatında en çok merak edilen konuların başında "İstifa edersem tazminatım yanar mı?" sorusu gelmektedir. Hukuk sistemimizde "istifa" (fesih) hakkı sadece işverene değil, haklı bir nedenin varlığı halinde işçiye de tanınmıştır. Yargıtay içtihatları ve İş Kanunu'nun ilgili maddelerine göre, istifa etmesine rağmen kıdem tazminatına hak kazandıran durumlar şunlardır:

1- 15 Yıl ve 3600 Gün Şartı (Emeklilik İçin Yaş Dışındaki Şartlar) 8 Eylül 1999 tarihinden önce sigorta girişi olan çalışanlar, 15 yıllık sigortalılık süresini ve 3600 prim gününü doldurdukları takdirde, SGK'dan alacakları "Kıdem Tazminatı Alabilir" yazısı ile işverene başvurup istifa edebilir ve tazminatlarını alabilirler. (Not: 1999 sonrası girişliler için prim gün şartı 4500 gün veya 7000 gün olarak değişmektedir).

2- Haklı Nedenle Fesih (Maaşın Ödenmemesi ve Mobbing) İşçinin maaşının, fazla mesaisinin veya SGK primlerinin eksik yatırılması ya da hiç yatırılmaması durumunda işçi, İş Kanunu'nun 24. maddesine dayanarak iş sözleşmesini "haklı nedenle" derhal feshedebilir. Bu durumda istifa etmiş sayılmaz, haklı fesih yapmış sayılır ve kıdem tazminatını alır. Aynı şekilde iş yerinde psikolojik taciz (mobbing) uygulanması da haklı fesih sebebidir.

3- Kadın İşçinin Evlenmesi Kadın çalışanlar, resmi nikah tarihinden itibaren 1 yıl içinde iş sözleşmesini evlilik gerekçesiyle sona erdirirse kıdem tazminatına hak kazanır. Bu hak sadece kadın eşe tanınmıştır.

4- Askerlik Hizmeti Muvazzaf askerlik hizmeti nedeniyle işten ayrılmak zorunda kalan erkek çalışanlar, bu durumu belgelemeleri halinde kıdem tazminatlarını alarak işten ayrılabilirler.

5- Sağlık Sebepleri Yapılan işin, işçinin sağlığı veya yaşayışı için tehlikeli olması durumunda, tam teşekküllü hastaneden alınacak sağlık raporu ile iş akdi feshedilebilir ve tazminat talep edilebilir.

6- Emeklilik Hakkının Kazanılması Normal emeklilik şartlarını (Yaş, Prim ve Sigortalılık Süresi) tamamlayan çalışan, emeklilik dilekçesi vererek kıdem tazminatını alır.

Dikkat Edilmesi Gereken Husus Hukukçular, bu sebeplerden biriyle işten ayrılacak olanların, istifa dilekçelerinde "Özel nedenlerle istifa ediyorum" yazmamaları gerektiğini vurguluyor. Dilekçede ayrılma gerekçesi (Örneğin: "Evlilik nedeniyle" veya "1475 sayılı Kanun'un 14. maddesi gereği") açıkça belirtilmelidir. Aksi takdirde haklı fesih, haksız istifaya dönüşebilir ve tazminat hakkı yanabilir.