Banka Borcu Olanlar İçin Yargıtaydan Nefes Aldıran Karar Maaş Hesabına Bloke Konulması Yasal mı İmzalanan Sözleşmeye Dikkat
Bankalar, kredi taksitleri veya kredi kartı borçları geciktiğinde müşterinin maaş hesabının tamamına bloke koyarak parayı tahsil etme yoluna gidiyor. Ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, bankaların sözleşmedeki o maddeye dayanarak yaptığı bu işlemin Haksız Şart olduğuna hükmetti. Maaşın tamamına el konulması kişinin yaşam hakkını ihlal sayıldı.
Türkiye'de yaşanan ekonomik dalgalanmalar nedeniyle kredi ve kredi kartı borcunu ödemekte zorlanan milyonlarca vatandaş, ay başında maaşını çekmek için ATM'ye gittiğinde büyük bir şok yaşıyor. Hesabında "Bloke" ibaresi gören ve maaşının tamamının banka tarafından çekildiğini fark eden vatandaşlar beş parasız kalıyor. Bankalar bu işlemi yaparken, kredi çekerken imzalanan sözleşmedeki "Banka, alacaklarını müşterinin hesaplarından takas ve mahsup etme hakkına sahiptir" maddesine dayanıyor. Ancak Yüksek Mahkeme bu uygulamaya "Dur" dedi.
Haczedilemezlik İlkesi ve Yaşam Hakkı 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 83. maddesine göre, işçi ve memur maaşlarının ancak dörtte biri (yüzde 25'i) haczedilebilir. Kanun koyucu bu maddeyle borçlunun ve ailesinin asgari yaşamını sürdürebilmesini garanti altına almıştır. Yargıtay kararlarına göre, bankaların "Sözleşmede imzanız var" savunması, Anayasa ile korunan "Yaşam Hakkı"nın önüne geçemez. Maaşın tamamına bloke konulması, borçluyu ekonomik olarak ölüme terk etmek anlamına gelir ve bu durum hukuka aykırıdır.
Muvafakat (Onay) Ne Zaman Geçerli? Vatandaşların en çok yanıldığı nokta "Ben izin verdim" düşüncesidir. Hukuken, borç muaccel hale gelmeden (yani taksitler gecikip borcun tamamı istenebilir hale gelmeden) önce, kredi sözleşmesinin içinde verilen "Maaşımın tamamını kesebilirsiniz" onayı geçersizdir. Muvafakat, ancak haciz işlemi başladıktan sonra ve borçlunun özgür iradesiyle icra dairesinde verilirse geçerli olur.
Para İadesi İçin İzlenecek Yol Haritası Eğer banka maaşınızın tamamına veya dörtte birinden fazlasına bloke koyduysa şu adımları izlemelisiniz:
-
İhtarname: Öncelikle noter aracılığıyla veya iadeli taahhütlü mektupla bankaya ihtarname çekerek, "Maaş hesabına konulan haksız blokenin kaldırılmasını ve yasal sınır olan 1/4 oranında kesinti yapılmasını" talep edin.
-
BDDK Şikayeti: Sonuç alamazsanız Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu'na (e-Devlet üzerinden) şikayet kaydı oluşturun.
-
Hakem Heyeti ve Dava: Kesilen tutar Tüketici Hakem Heyeti sınırları içindeyse Heyete, üzerindeyse Tüketici Mahkemesine başvurarak "İstirdat" (Geri alma) davası açın. Mahkemeler, Yargıtay'ın emsal kararları doğrultusunda fazla kesilen paranın faiziyle iadesine karar vermektedir.
Emekliler İçin Durum Daha Net Emekli maaşları için koruma kalkanı daha güçlüdür. 5510 sayılı Kanun gereği, emeklinin açık rızası (muvafakati) olmadan emekli maaşına -SGK prim borçları ve nafaka hariç- hiçbir şekilde haciz veya bloke konulamaz.
